Зэн буддизм Түүний түүх "би харж байна"
Би харж байна.
Би харж байна.
Зуун зуунаар дамжсан энэ ухааны замд гарав. Эртний их мөргөлийн замаар Бодидарма алхаж байна. Түүний нүдэнд үүлсийн цаанаас гэрэл цацарч, зам уртад ч сэтгэл нь тогтвортой. Хятадад ирээд тэр шавилан сууж, бясалгалын жинхэнэ мөн чанарыг уламжлуулжээ.
Би харж байна.
Бодидармагийн дотоод тэнхээ, сэтгэлийн гүн хичээлээс “Зэн” хэмээх урсгал төрсөн юм. Энэ бол номын үгнээс давсан, зүрхнээс зүрхэнд дамждаг ухаан.
Түүхийн тэр алсын цуурай өнөөдөр надтай, чамтай уулзаж байна. Энэ бол зэн буддизмийн эхлэл.
Бодидармагийн түүхийн үргэлжлэл
Энэтхэгээс хятадын зүг мордсон Бодидарма бол Махаяна буддизмийн гүн ухааныг авчирч, түүний дотоод мөн чанарыг дамжуулсан хүн билээ. Тэр үеийн Хятадын Лян улсын хаан Ү Ди буддизмийг дэмжиж, олон хийд бариулж, лам хуврагуудыг тэтгэж байсан юм. Хаан өөрийн буян нүглийг асууж Бодидармаг урьж уулзжээ.
Хаан асуув:
– Би сүм хийд барьж, судар орчуулж, лам нарыг тэтгэж байна. Энэ бүхний гавьяа их үү?
Бодидарма хариулсан нь:
– Үгүй, энэ бүхний жинхэнэ гавьяа гэж үгүй. Учир нь эдгээр үйлс нь гаднах сайн үйл боловч сэтгэлийн үнэн чанарыг өөрчилдөггүй.
Хаан гайхан дахин асуув:
– Тэгвэл жинхэнэ ариун үнэний учир юунд байна вэ?
Бодидарма:
– Хоосон чанарт. Энд “би” гэж нэгэн зүйл байхгүй. Бүх зүйлсийн мөн чанар бол хоосон.
Энэ үгийг сонсоод хаан үл ойлгон, Бодидармаг тоосонгүй. Ингээд Бодидарма хятадын зүүн нутгийг орхин, хэн ч танихгүйгээр ганцаарлан ууланд суужээ.
Есөн жилийн ханан доторхи бясалгал
Тэрээр Лоян хотын ойролцоох Шаолин хийдийн нэгэн жижиг агуйд очоод, ханан өөд харан есөн жилийн турш бясалгал хийжээ. Энэ нь эгэл хүмүүсийн хувьд үл ойлгогдох тэвчээр, сэтгэлийн тэнхээний жишээ болсон үйл явдал байв. Тэр хэнийг ч сургаагүй, үг ч хэлээгүй, зөвхөн өөрийн сэтгэлийг бүрэн тольдон суусан гэдэг.
Шавь болохыг хүсэгчид олон ирсэн ч тэр хэнийг ч хүлээж аваагүй. Харин нэгэн өдөр Шэнь Гуан хэмээх эр цасан шуурган дунд ирж, Бодидармаг гуйсаар байв. Бодидарма дуугарсангүй. Шэнь Гуан тэсэлгүй өөрийн гарыг огтлон өргөж үзүүлээд, “Миний сэтгэлийн нууцыг нээж өгөөч” гэж гуйжээ. Энэ их шийдвэр, золиосыг хараад Бодидарма түүнийг шавиар авсан гэдэг. Тэр шавь хожмоо Хуй Кэ хэмээн алдаршиж, Зэний номлолыг үргэлжлүүлсэн.
Шаолины кунфугийн эхлэл
Бодидарма зөвхөн гүн ухааныг заагаад зогсоогүй, хийдийн хуврагуудын эрүүл мэндийг хамгаалах аргыг ч зохиосон гэдэг. Учир нь олон жил суугаа бясалгал хийсэн лам нарын бие доройтож, өвчинд өртөмтгий болж байлаа. Тэрээр Энэтхэгийн иог болон амьсгалын дасгалыг нэгтгэн, хөдөлгөөний шинэ аргыг зохиожээ. Энэ нь хожим “И Жин Жин” (булчин, шөрмөсийг чийрэгжүүлэх судар) хэмээн алдаршиж, Шаолины тулааны урлагийн үндэс болсон гэж домоглодог.
Ийнхүү Бодидармагийн зам мөр бол зөвхөн судар унших биш, зөвхөн сүм барих ч биш, харин дотоод сэтгэлийг тольдох, шууд туршлагаар үнэнийг олох зам байлаа. Түүний есөн жилийн нам гүм бясалгал, шавь нартаа дамжуулсан ухаан, мөн бие сэтгэлийг хамтад нь сахих арга нь өнөөдөр хүртэл Зэн буддизм, Шаолины тулааны урлагт цуурайтсаар байна.
Бодидармагийн нутаг буцах хүсэл
Хятадад есөн жил ханан өөд харан бясалгаж, шавь нартаа номын гүн ухааныг дамжуулсны дараа Бодидармагийн нас өндөр болж, нутаг Эх Энэтхэгээ санах сэтгэл төржээ. Тэрээр өөрийн сургамжийг зүрхнээс зүрхэнд дамжуулан өгснөө хангалттай хэмээн үзэж, шавь нартаа сүүлчийн удаа цуглахыг урилаа.
Сүүлчийн ярилцлага
Шавь нар нь хүрэлцэн ирэхэд Бодидарма ийн хэлжээ:
– Миний бие урт зам тууллаа. Та нарын дундаас хэн нь миний сургаалийг жинхэнэ утгаар ойлгосон болохыг харъя.
Ингээд шавь нар ээлжлэн өөрсдийн ойлгосныг илэрхийлэв.
-
Даваа хэмээх шавь:
– Миний үзсэнээр, үнэний утга бол үгээр хэлэгдэхгүй, бичгээр илэрхийлэгдэхгүй.Бодидарма толгой дохин:
– Чи миний арьсыг олжээ. -
Жунчи хэмээх шавь:
– Миний ойлгосноор, номын мөн чанар бол үзэгдэл бүрд орших боловч түүнээс хамаарахгүй.Бодидарма:
– Чи миний махыг олжээ. -
Даофу хэмээх шавь:
– Надад бодогдсоноор, бүх зүйлсийн мөн чанар бол хоосон бөгөөд тэр хоосонд “би” гэж юм үгүй.Бодидарма:
– Чи миний ясыг олжээ.
Эцэст нь түүний хамгийн үнэнч шавь Хуй Кэ ийнхүү мэндчилэв:
Тэр юу ч хэлсэнгүй, зүгээр л багшийг гүн гүнзгий харж, чимээгүй мөргөнө.
Бодидарма урт нам гүмийн дараа хэлэв:
– Чи миний оюуныг олжээ.
Ингээд тэрээр Хуй Кэд ухааны цаашдын дамжуулалтыг бүрэн өвлүүлсэн гэдэг.
Бодидармагийн төгсгөл ба домог
Түүхэнд өгүүлснээр Бодидарма нас барсны дараа түүнийг Лоян хотын орчимд оршуулжээ. Гэтэл хожим хилийн цэргүүд түүнийг Энэтхэг рүү ганцаарлан сандал мөрөвч үүрэн буцаж явахыг харсан гэх домог бий. Энэ домгоос үүдээд зарим нь Бодидарма үнэхээр нутагтаа буцсан, зарим нь түүний “сүнслэг дүр” байсан гэж тайлбарладаг.
Comments
Post a Comment